Tel Erozyonda Su Neden Bu Kadar Önemli?
Tel erozyon (wire EDM) makineleri, iş parçasını kesmek için elektrik boşalması prensibini kullanır. İnce bir tel elektrot ile iş parçası arasında kontrollü kıvılcımlar oluşturulur ve metal bu kıvılcımlarla aşındırılarak kesilir.
Bu işlemde tel ile parça arasındaki ortam boş değildir. Arada bir dielektrik sıvı bulunur. Tel erozyon makinelerinin büyük çoğunluğunda bu dielektrik sıvı, deiyonize sudur.
Su burada iki görevi aynı anda üstlenir. Birincisi, kıvılcım boşalmasını kontrol eder. İkincisi, işleme bölgesini soğutur ve eriyen metal parçacıklarını uzaklaştırır. Bu iki görevin düzgün yerine getirilebilmesi için suyun iletkenliğinin belirli bir aralıkta tutulması gerekir.
İletkenlik Neden Kritik?
Tel erozyon makinelerinde suyun elektrik iletkenliği, kesim kalitesini ve hızını doğrudan etkiler. Makineler genellikle 2-20 mikrosimens/cm (uS/cm) aralığında çalışır. Bu değer malzemeye, tel çapına ve istenen yüzey kalitesine göre ayarlanır.
İletkenlik çok düşükse (1 uS/cm altı), kıvılcım başlatmak zorlaşır. Kesim hızı düşer, tel kopma riski artar. İletkenlik çok yüksekse (20 uS/cm üzeri), boşalma kontrolsüz hale gelir. Yüzey pürüzlülüğü artar, ölçü hassasiyeti bozulur.
Modern tel erozyon makineleri bu dengeyi otomatik olarak sağlar. Makinenin içinde bir iletkenlik sensörü bulunur. Bu sensör sürekli olarak suyun iletkenliğini ölçer. Değer ayarlanan limitin dışına çıkarsa makine alarm verir veya otomatik olarak deiyonizasyon reçinesinden su geçirerek iletkenliği düşürür.
Makinedeki Deiyonizasyon Sistemi
Hemen her tel erozyon makinesinde dahili bir deiyonizasyon kartüşü veya reçine tankı bulunur. Kullanılan su makine içinde sürekli sirküle eder. Kesim sırasında metal parçacıkları ve iyonlar suya karışır, iletkenliği yükseltir. Deiyonizasyon reçinesi bu iyonları yakalayarak suyun saflığını korur.
Ama reçinenin kapasitesi sınırsız değildir. Her reçinenin belirli bir iyon tutma kapasitesi vardır. Kapasite dolduğunda reçine artık iyonları tutamaz, suyun iletkenliği yükselmeye başlar. Bu noktada reçine değişimi gerekir.
Reçine ömrü birkaç faktöre bağlıdır. Makineye eklenen suyun başlangıç kalitesi en önemlisidir. Şebeke suyu eklerseniz reçine çok hızlı tükenir. Deiyonize su eklerseniz reçine çok daha uzun ömürlü olur. Ayrıca kesilen malzemenin türü de etkiler. Paslanmaz çelik ve bakır alaşımları suya daha fazla iyon bırakır.
Kirli Su Ne Sorunlara Yol Açar?
Su kalitesi düştüğünde sorunlar zincirleme şekilde ortaya çıkar. İşte sık karşılaşılan durumlar:
Tel kopması: İletkenliği yüksek su, kontrolsüz boşalmalara neden olur. Ani akım artışları teli eritir ve koparır. Tel kopması hem zaman kaybıdır hem de parçada iz bırakabilir. Gece yarısı çalışan bir makinede tel koparsa, sabaha kadar makine boşta kalır.
Yüzey kalitesi bozulması: Kirli su ile yapılan kesimde yüzey pürüzlülüğü (Ra değeri) artar. Kalıp parçaları gibi yüzey kalitesinin kritik olduğu işlerde bu kabul edilemez. Tekrar kesim veya polisaj gerekir, maliyet artar.
Ölçü sapması: Su kalitesi düştükçe kıvılcım aralığı (gap) değişir. Bu da kesim ölçülerinde sapmalara yol açar. Toleransı dar olan parçalarda (0,01 mm ve altı) bu sorun çok ciddidir.
Pompa ve filtre tıkanması: Suda biriken metal parçacıkları ve tortu, filtreleri tıkar. Filtre basıncı yükselir, debi düşer. Pompa zorlanır, enerji tüketimi artar. Uzun vadede pompa arızası riski oluşur. Filtre değişim sıklığı artar ve ek maliyet getirir.
Korozyon: İletkenliği yüksek su, makine tankını, boruları ve iş parçasını korozyona uğratır. Özellikle hafta sonu veya tatil dönemlerinde makine durduğunda, parça tankın içinde kirli suda beklerse paslanma başlar.
pH Değerinin Önemi
İletkenlik kadar önemli bir parametre de pH değeridir. Deiyonize suyun pH'ı teorik olarak 7,0 (nötr) olmalıdır. Ama pratikte havadaki karbondioksit suya çözündüğünde pH 5,5-6,5 arasına düşebilir.
Düşük pH (asidik su), metallerin çözünme hızını artırır. Bu da suyun daha hızlı kirlenmesine ve iletkenliğin daha çabuk yükselmesine neden olur. Ayrıca asidik su makine bileşenlerini korozyona karşı daha savunmasız bırakır.
Çoğu makine üreticisi pH'ın 6,0-8,0 arasında tutulmasını önerir. Bazı makinelerde pH ayarlama ünitesi bulunur, bazılarında ise bu kontrol kullanıcıya bırakılmıştır.
Makineye Doğru Su Eklemek
Tel erozyon makinenizin performansını korumak için en basit önlem, makineye eklenen suyun kalitesine dikkat etmektir. Buharlaşma ve sıçrama nedeniyle tank seviyesi düşer, su eklenmesi gerekir. Bu eklenen su ne kadar saf olursa, dahili reçine o kadar az çalışır ve daha uzun ömürlü olur.
Makineye şebeke suyu eklemek, reçine ömrünü 3-5 kat kısaltır. Ters osmoz suyu eklemek daha iyi bir seçenektir ama ideal olan deiyonize su eklemektir. Deiyonize su ile doldurulan makinede reçine aylarca değişim gerektirmeden çalışabilir.
Konya ve çevresindeki kalıp atölyelerine ve CNC tezgah üreticilerine düzenli olarak deiyonize su tedarik ediyoruz. 20 litrelik bidondan 1000 litrelik IBC tanka kadar farklı ambalaj seçenekleriyle teslimat yapıyoruz. Makinenizin su kalitesini korumak ve reçine maliyetlerinizi düşürmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.